شماره تماس :40-36359339-071

خليج فارس

0

خليج فارس بزرگترين پناهگاه موجودات دريايی به ويژه آبزيان ظريف و كوچك از قبيل ماهی های تزئينی زيبا و رنگارنگ مرجان ها، صدف ها، حلزون ها، نرم تنان، شقايق ها، اسفنج ها، عروس های دريايی و غيره است.تعداد زيادی از اين آبزيان كه در نوع خود زيباترين موجودات دريايی هستند، به علت حوادث مختلف و مسايل زيستی به اين پناهگاه آرام وگرم پناه آورده اند و از هزاران سال پيش در آن به زندگی خويش ادامه می دهند. قباد( شاه ماهي)، را شكوه حلوا سفيد يا زبيده، شوريده، حلوا سياه، سرخو، شعري، سبيتي، خاور و دختر ناخدا از مهمترين ماهی های خــوراكی و اره ماهي، بمبك، ماهی لقمه،اسب ماهی از ماهی های غير خوراكی خليج فارس محسوب می شوند.علاوه بر اين خليج فارس دارای صدها گونه ماهی تزئينی است. كه برخی از نمونه های آن مانند(امپراتور) در جهان نادر است جراح دم زرد، آنتن دار، دلقك آبي، كاردينال، هامور، سقماهي، دم گاوي، نئون، آرايشگر، صندوق ماهي، شاخدار، خروس دريايي، پيكاسو، ملوان، چيتي، شقايق، ژله و پيكاسوی مشكی از ديگر ماهی های تزئينی آبهای پيرامون كيش هستند.

ماهیهای خوراکی خلیج فارس

شیر ماهی: شیر ماهی در خلیج فارس زیست و صید می شود و دارای اسکلت استخوانی است. ماهی شیر تقریباً به شکل هواپیمای جت است و رگه های عرضی تیره به مقدار کم و روی بدن ماهی مشاهده می شود و تقریباً شبیه ماهی قباد بوده اما از آن بزرگتر است.
هوور یا تن: این ماهی دارای گوشتی پرخون به رنگ شکلاتی تیره است و در بنادر خلیج فارس از آن برای تهیه ماهی سوری استفاده می کنند.
کولی: همان کوسه است که در داخل دهان دارای دندانهای مخروطی نوک تیز و بسیار برنده است. از انواع کولی می توان به انواع زیر اشاره کرد: کولی بلند، کولی بی دندان، کولی پنگ، کولی جرجور(ظاهر این کوسه نوزاد خود را در شکم پرورش داده و بعد به دریا رها می سازد).
شوریده: این ماهی که در بندرعباس موش دندان نامیده می شود در جلوفک دو دندان شبیه دندان موش دارد و رنگ بدن آن در پشت و در قسمت شکم نقره ای می باشد و پولک های آن ریز است.
حلوا: این ماهی از انواع ماهی استخوانی است که دو نوع حلوا سفید و حلوا سیاه دارد. ماهیهای حلوا عموماً در دریا زندگی کرده و وارد خلیج کوچک چابهار و خورموسی شده و تغذیه می کنند و در زمستان و اواسط پاییز به دریا می آیند.
شورت: بدن ماهی شورت نقره ای با اثرات تیره در پهلوهاست. دارای 11 تا 12 شعاع در باله پشتی است. ماهی شورت بیشتر در شن و یا روی شن و در کنار دریا زندگی می کند.
سرخو: نام دیگر این ماهی حمرو یا سبیتی است. رنگ آن قرمز متمایل به صورتی می باشد و دارای گردن ضخیم و گوشتالویی است، دهان سرخو بزرگ بوده و کوهان دارد، وزن آن به سه تا چهار کیلو هم می رسد. از انواع آن می توان به سرخوی دم سیاه، سرخوی خونی، سرخوی کم پولک و ... اشاره کرد.
شهری: رنگ این ماهی سفید مایل به زرد و دارای پولک است، لبه سرپوش آبشش نوعی از آن قرمز درخشنده است. از سخت پوستان و نرم تنان تغذیه می نماید، از انواع آن می توان به شهری خال قرمز، دراز صورت، جلادار، نوار زرد و قوزی چشم درشت اشاره کرد.
سنگسر یا دختر ناخدا: تقریباً دراز و به رنگ سفید تقریباً دراز و به رنگ سفید و مات بوده، پشت سرش مثل سنگ سفت و شکم و پهلوهایش دارای پولکهای کاملاً نقره ای است. رنگ بدن در ماهی بالغ خاکستری با جلای نقره ای می باشد.
میش ماهی یا ماهی کر(KER): ماهی درشت و بزرگی است، رنگ شکم آن تقریباً کاهی سفید و سرش بزرگ است، پولکهای نسبتاً پهنی داشته و در پشت قهوه ای رنگ و در ناحیه شکم سفید متمایل به زرد می باشد.
گاریز یا کاریز: ماهی کوچکی است به اندازه 10 تا 15 سانتیمتر یا بیشتر به وسیله مشتا Moushta یا حدر (Hadr) صید می شود.
چمن: شبیه سرخو و از نوع سرخو است. اما بزرگتر و کمرنگتر از آن است و تقریباً صورتی است.
بیاه: این ماهی بزرگ و شبیه ماهی راشگو است ولی سرش پهن تر می باشد و در بیشتر مواقع در سطح آب شناور است.
راشگو: این ماهی در آبهای گرم و ساحل شنی به مقدار خیلی کم یافت می شود ولی طرفداران بسیار دارد. پشت این ماهی سرمه ای کم رنگ و شکم آن نقره ای است. ماهی راشگو نسبتاً بزرگ و دارای گوشت لذیذی است،ضممناً خیلی زود صید می شود.
قباد:
نام علمي گونه : scmberomrus guttutus (bloch and Schneider)
نامهاي علمي مترادف : cybium guttatum cuvier , 1829 Indocybium guttatum munro 1955
نام انگليسي : indo – pacific king mackerel
نام فارسي : قباد
اندازه : حداكثر طول چنگالي به 76 سانتي متر مي رسد . مشخصات : بدن كشيده و از طرفين كاملا فشرده ، سر منفوط و درازي آن تقريبا برابر عرض بدن مي باشد ، بخش بالايي اولين كمان آبششي داراي 1 تا 2 عدد خار آبششي و بخش پائيني آن داراي 7 تا 12 عدد خار آبششي مي باشد . خط جانبي در جلو داراي انشعابات ظريف زيادي بوده و تا وسط دومين باله پشتي تقريبا مستقيم است . سپس به آرامي به طرف پائين خم شده تا وسط ساقه دمي امتداد مي يابد . باله پشتي اول داراي 15-17 شعاع نرم است . بدنبال باله پشتي دوم 8 تا 9 عدد بالچه و بدنبال باله مخرجي 8 تا 10 عدد بالچه وجود دارد . رنگ بدن در پشت آبي و طرفين نقره اي است در طول پهلوها سه رديف لكه هاي گرد نامنظم وجود دارد كه از چشم شروع مي شود . بخش بالايي باله پشتي تا خار هشتم سياهرنگ است .
زيست شناسي : يك ماهي اپي پلاژيك و نريتيك محسوب مي شود دامنه مهاجرت آن نسبت به s.commerson كمتر است ، از عمق 15 تا 200 متري ديده مي شود و گاهي وارد آبهاي گل آلود مصب مي شوند به صورت گله هاي كوچك حركت مي كنند ، تغذيه آنها از ماهيان كوچك ( سادرين و آنچوي ) ، اسكوديد و سخت پوستان صورت مي گيرد . نامهاي مورد استفاده در جنوب ايران : قباب ، شير وسايل صيد : تورگوشگير ، تورگردان پياله اي و قلاب خزنده .
سچل: این ماهی را سه کله، سکله هم می نامند و معتقدند که در اصل سگ کله بوده است، رنگ آن سیاه روشن است، طول آن نیز گاهی به شصت سانتیمتر می رسد و گوشت خوشمزه ای دارد و از خانواده تن ماهیان است.
صافی یا سافی: دو نوع دارد. صافی عجمی، با رنگ سیاه (یا قهوه ای متمایل به سبز) و لکه های سفید و ماهی صافی عربی با رنگ قهوه ای روشن تا سبز و شکم نقره ای. این ماهی در ماههای تیر و مرداد و شهریور در آبهای خلیج فارس فراوان است و با گرگور صید می شود. جثه ماهی صافی کوچک است و طول بزرگترین آن به سی و پنج سانتیمتر می رسد و گوشت لذیذی دارد.
ساردین: ساردین یا حشینه یا مومغ دارای رنگ سفید است و طول آن بین 10 تا 20 سانتیمتر می باشد. پشت این ماهی متمایل به رنگ آبی، پهلوها نقره ای و بدن دراز و الستوانه ای می باشد. در بنادر و جزایر خلیج فارس این ماهی را نمک سود کرده و با آن مهیاوه تهیه می کنند.
ساردین گروهی از چندین گونه از ماهی‌ها را می‌گویند.
ماهی‌های ساردین ماهی‌هایی روغنی هستند از خانواده شک‌ماهیان[۱] که با شاه‌ماهی شمالی خویشاوند می‌باشند.
نام ماهی ساردین برگرفته از جزیره ساردنی ایتالیا است زیرا زمانی این نوع ماهی در آب‌های آن به وفور یافت می‌شد. در داستان پیرمرد و دریا اثر ارنست همینگوی، سانتیاگو از ساردین به‌عنوان طعمه استفاده می‌کرد.

ویژگی‌ها[۱]:

  • قاعده باله مخرجی بزرگتر از قاعده باله پشتی است.
    • دارای کیل شکمی فلس دار است.
    • برای محافظت از خود به صورت آرایش ماهی بزرگ قرار میگیرد.
    • کیسه شنا از جلو با معده و از پشت با مخرج ارتباط دارد.
    • دارای فلس‌های سوراخ سوراخ دار است.
    • یک خال تیره در قاعده باله پشتی آنها وجود دارد.
    • باله مخرجی کوتاهی دارد.
  • ۱ چنعت (گویش  قشمی )شیرماهی: شیر ماهی در خلیج فارس زیست و صید می شود و دارای اسکلت استخوانی است. ماهی شیر تقریباً به شکل هواپیمای جت است و رگه های عرضی تیره به مقدار کم و روی بدن ماهی دیدن می شود و تقریباً شبیه ماهی قباد بوده اما از آن بزرگتر است. شیر ماهی یا ماهی شیر نام نوعی ماهی آب شور که دارای اسکلت استخوانی است .این ماهی همچنین در خلیج فارس زیست و صید می‌شود. نوعی از ماهی فلس دار که گوشت بسیار لذیذی دارد.ماهی شیر جزء گروه اول ماهیان جنوب است،از لحاظ مزه گوشت ارزش اقتصادی دارد.گوشت ماهی شیر لخم (بی خار،بدون تیغ)است.ماهی شیر از خانواده ی تون ماهیان است و در خانواده ی تون ماهیان شیر و قباد،بهترین آن ها محسوب می گردند.پولک های بدن این ماهی بسیار ظریف هستند و در زمان صید با اولین تماس دست محو می گردد و پاک می شود و معمولا هنگام عرضه در بازار فاقد پولک می باشد.

    برش های این ماهی می توان بصورت رولتی یا کالباسی انجام داد.اگر ماهی شیر را برای سرخ کردنی خریداری نموده اید برش های آن را نازک ببرید ولی برای قلیه بهتر این است که قطعات ماهی را با ضخامت برش بزنید.این ماهی را می توان با خیال راحت جلوی بچه ها و کسانیکه با تیغ ماهی مشکل دارند گذاشت.وزن های مشاهده شده از این ماهی در بازار معمولا از ۵۰۰ گرم تا وزنهای ۲،۳،۵،و بزگترین تا ۲۸ کیلو می باشد. رنگ بدن ماهی شیر در قسمت پشت و کمر ماهی خاکستری رنگین کمانی ،پهلوها نقره ای با انعکاس رنگ های آبی با نوارهای عمودی مواج و نازک متعددی می باشد.

    ارزش غذایی و فواید ماهی شیر

    مصرف ماهی شیر دو تا سه بار در هفته در برنامه غذایی مادران باردار و شیرده می تواند اثرات مثبتی در رشد جسمی و ذهنی جنین و نوزاد داشته و نقش دیگری که ید در سلامت انسان به عهده دارد تاثیر آن در متابولیسم مواد انرژی زا بوده و کمبود ید موجب کاهش متابولیسم مواد انرژی زا در بدن گردیده و در نتیجه منجر به افزایش وزن و چاقی می نماید و ید در تولید مثل نیز مؤثر بوده و افراد مبتلا به گواتر ناشی از کمبود ید دچار اختلال در تولید مثل خواهند گردید. مصرف ماهی ها و آبزیان می تواند نیاز انسان را به ید تامین کرده و از بروز عوارض ناشی از کمبود ید پیش گیری نموده.ماهی شیرتقریبا بدون تیغ و بی‌آزار است؛ با گوشتی صورتی که ضایعات کمی دارد. همه‌جوره‌اش را هم درست می‌کنندسرخ کرده، بخارپز و کبابی.

    qe3-shi
     

     

    ۲-  گواب (گویش قشمی )هوور یا تن: این ماهی دارای گوشتی پرخون به رنگ شکلاتی تیره است و در بنادر خلیج فارس از آن برای تهیه ماهی سوری استفاده می کنند.

    تُن نام چند نوع ماهی بزرگ اقیانوسی از خانواده تون‌ماهیان scombridea است. این نوع ماهی خیلی سریع شنا می‌کند و سرعت حرکت آن به ۷۰ کیلومتر بر ساعت می‌رسد. بعضی از انواع تن خونگرم می‌باشند. برخلاف انواع دیگر ماهی که گوشت سفید دارند، ماهی تن گوشت صورتی یا قرمز تیره دارد. علت قرمزی گوشت آنها، میزان زیاد میوگلوبین (پروتیین محتوی آهن قرمز در عضله)، در بافت‌های ماهیچه است.گوشت سفت ماهی تن دارای پروتئین و ویتامین‌های بسیاری است. بیشتر ماهیان تن در دریاهای گرم زندگی می‌کنند، اما بسیاری از آنان در فصل تابستان به آب‌های شمالی کرهٔ زمین سفر می‌کنند. “بال ماهی آبی” حدود ۳ متر طول دارد. الباکور از انواع دیگر ماهی تن هستند. برخی از انواع بزرگتر ماهی تن مانند بلوفین می‌توانند حرارت بدنشان را با فعالیت‌های ماهیچه‌ای بالاتر از دمای آب ببرند. این کار به آنها کمک می‌کند که بتوانند در آب‌های سرد زنده بمانند. مهم تر از همه این که، گوشت ماهی تن هم مانند گوشت بیشتر انواع ماهی ها ، سرشار از اسیدهای چرب امگا ۳ است که مصرف آن مشکلات پوستی و التهابات را کاهش می دهد و سرعت بهبود بیماران قلبی را بالا می برد.

    برخی از گونه های این خانواده در آب های جنوب کشور ما زندگی می کنند. این ماهی دارای سرعت زیادی هنگام شنا کردن هستند. اگر این ماهی را در استخرهای کوچک، آکواریوم یا در محیطی قرار داد که از شنا کردن آنها جلوگیری به عمل آید بدون شک فوراً خواهند مُرد. این ماهی بیشتر به صورت کنسرو تهیه می کنند، کنسرو این ماهی بین کنسرو ماهی ها از معروفیت خاصی برخوردار است.این ماهی جز ماهی های خشمزه نیست(البته از نظر من) و پختنش کمی کار می برد

    qe3-ton qe3-ton1


     

    ۳- کولی(گویش قشمی )کوسه: همان کوسه است که در داخل دهان دارای دندانهای مخروطی نوک تیز و بسیار برنده است. از انواع کولی می توان به انواع زیر اشاره کرد: کولی بلند، کولی بی دندان، کولی پنگ، کولی جرجور(ظاهر این کوسه نوزاد خود را در شکم پرورش داده و بعد به دریا رها می سازد)

    qe3-kooli

     

    ۴-  موش دندان (گویش قشمی )شوریده: این ماهی که در بندرعباس موش دندان نامیده می شود در جلوفک دو دندان شبیه دندان  موش دارد و رنگ بدن آن در پشت و در قسمت شکم نقره ای می باشد و پولک های آن ریز است.خانواده‌ای از ماهیان هستند. شوریده‌ماهیان بالهٔ پشتی بلندی دارند که تا نزدیک دم آن‌ها می‌رسد. یکی از ویژگی های بارز خانواده شوریده ماهیان داشتن خط جانبی بسیار پیشرفته است که مثلاً در ماهی شوریده تا انتهای باله دمی هم میرسد در حالی که این خط در بهترین حالت در ماهی های دیگر تا ابتدای ساقهدمی گسترش یافته. همچنین این ماهی ها دارای اتولیت یا سنگ گوشهای بسیار بزرگی می باشند که نام جنس ماهی شوریده یعنی اتولیتس نیز بر همین اساس انتخاب شده. اکثر این اتولیت ها دارای نقوشی هستند و مثلاً در ماهی شوریده نقش یک نوزاد قورباغه بر روی آن دیده میشود. از دیگر ویژگی های خانواده شوریده ماهی ها قابلیت ایجاد صوت در آنهاست و برای همین آنها را ماهی های غر غر کننده می نامند. در این تولید صوت، کیسه شنای بسیار بزرگ آنها نقش دارد. کیسه شنا در اکثر این ماهیان هویجی شکل و دارای زوائدی است.در سالهای اخیر به علت صید بی رویه و استفاده از ابزار غیر استاندارد مانند تور ترال صید میگو و صید ماهیان کوچک و همچنین نا مناسب بودن فصل ممنوعیت صید و گرمای شدید هوا و کم آبی در منطقه هندیجان و خور موسی، صید این ماهی ارزشمند با کاهش همراه بوده است. ظاهراً در برخی کشورهای حاشیه خلیج فارس فعالیتهایی برای پرورش مصنوعی ماهی شوریده انجام پذیرفته است ولی چنین گزارشی در مورد ایران در دست نیست.

    ماهی شوریدهماهی شوریده، دوکی شکل و ظریف است. گوشت سفید و کم‌تیغ‌اش هم بعد از پخت،نرم و لذیذ می شود. این ماهی را درسته و البته با شکم خالی، می‌توان سرخ کرد.

    qe3-sho1 qe3-sho2

     

     

     

    ۵-  حلوا(گویش قشمی ): این ماهی از انواع ماهی استخوانی است که دو نوع حلوا سفید و حلوا سیاه دارد. ماهیهای حلواهمگاناً در دریا زندگی کرده  و 

    در زمستان و میانه ها پاییز به دریا می آیند.

    ماهی حلوا سفید

    وزن آن بین ۲٫۵ – ۱٫۲۵ کیلوگرم و طول آن بین ۱۵ – ۳۵سانتی متر می باشد.گوشت این ماهی سفیدرنگ است و گوشت آن به سهولت از استخوان جدامی شود.سرماهی کوچک است. خوزستانی ها به حلوا سفید, زبیده می گویند . زبیدی در زبان عربی از زبده گرفته شده به معنای برگزیده است . این ماهی کتابی شکل و چهار گوش است به رنگ نقره فام ، فلس بسیار نرمی دارد که با مالش دست برداشته می شود . برای تمیز کردن آن کافی است شکافی در زیر گوش آن بدهید و اندرونه و  آبشش ها را با انگشت بیرون بکشید . سر و دم ماهی را نیز لازم نیست بزنید . معمولاً این ماهی را به صورت شکم خالی در روغن سرخ می کنند .

    ماهی حلوا گوشتی است و تیغ ندارد.ماهی حلوا سیاه برای سرخ کردنی ماهی مناسبی میباشدماهیحلوا برای “شکم پر” و” ته چین ماهی “نیز مناسب است مصرف ماهی شوریده، شیر و حلوا که جزو ماهی‌ های جنوب هستند به ویژه در دوران سالمندی که مشکلات اسید معده و مشکلات گوارشی پیش می ‌آید و هضم موادغذایی مشکل‌ تر می ‌شود، قطعا مفید تر است.خوزستانی ها به حلوا، زبیده می گویند و زبیدی در زبان عربی از زبده گرفته شده به معنای برگزیده. این ماهی کتابی شکل و چهار گوش است به رنگ نقره فام، فلس بسیار نرمی دارد که با مالش دست برداشته می شود. برای تمیز کردن آن کافی است شکافی در زیر گوش آن بدهید و آبشش ها را با انگشت بیرون بکشید. سر و دم ماهی را نیز لازم نیست ببرید. معمولاً این ماهی را به صورت شکم خالی در روغن سرخ می کنند.

    این ماهی از سری برآمده و بدنی فاقد استخوان برخوردار بوده و البته این ماهی از باله شکمی برخوردار نمی باشد. باله دمی ماهی حلوا سفید به صورت چنگالی بوده است و رنگ بدن این ماهی خاکستری و قسمت شکمی این  ماهی را رنگ سفید پوشیده است. این ماهی دارای باله های زرد رنگی می باشد و باله های عمودی ماهی حلوا سفید از رنگ تیره ای برخوردار است. البته تعداد ستون فقرات ماهی حلوا سفید به ۳۴ الی ۳۷ عدد می رسد و بیش ترین طولی که این ماهی می تواند رشد داشته باشد، ۶۰ سانتی متر بوده است.

    ماهی حلوا سفید از گونه ماهیان اهلی بوده است و هیچ خطری را نمی تواند داشته باشد و همچنین این ماهی از انواع بنتوپلاژیک بوده است و به صورت گروهی در بستر های گلی یافت می شود. صید ماهی حلوا سفید به وسیله  تور های گوشگیر ثابت و همچنین ترال کف صورت می گیرد و این ماهی از ارزش غذایی و اقتصادی بالایی برخوردار می باشد و همچنین در بازار ایران به صورت منجمد و تازه به فروش می رسد.

    ماهی حلوا سفیدفلس دارد، اما با یک دست کشیدن، تمیز می‌شود. جنوبی‌ها به‌ آن "زبیده" به معنای برگزیده می‌گویند. "حلوا" را اغلب به صورت شکم خالی در روغن سرخ می‌کنند و سر سفره می‌آورند. ماهیحلوا سیاه، گوشت سفت‌تری دارد، اما مزه‌اش همان است

    ماهی حلوا سیاه :این ماهی به حلوا سفید شباهت دارد. پوست آن خاکستری تیره است. گوشت حلوا سیاه به لطافت حلوای سفید نیست ولی مزه آن بسیار خوب است.

    qe3-halva11 qe3-halva

     


    ۶-  شورت (گویش قشمی):

    نام فارسی:  شورت 

    نام بومی :  

    نام انگلیسی :  Silver sillage  

    نام علمی:  Sillago sihama 

    تیره: Sillaginidae

     بدن ماهی شورت نقره ای با اثرات تیره در پهلوهاست. دارای ۱۱ تا ۱۲ شعاع در باله پشتی است. ماهی شورت بیشتر در شن و یا روی شن و در کنار دریا زندگی می کند. طول : بیشینه درازای بدن ۲۵cm وطول استاندارد آن ۱۳cm است. شورت ماهیان از ماهی های راسته سوف ماهی شکلان هستند. این ماهی ها دارای بدنی کشیده با دهانی کوچک، نوک تیز، میانی و قابل ارتجاع می باشند. هر دو فک آن ها دارای دندان های پرزی شکل هستند. بدن شورت ماهیان پوشیده از فلس هایی از نوع شانه ایی می باشد و فلس های بخش گونه ها و سرپوش آبششی دایراه ای شکل هستند. رنگ بدن آن ها در قسمت های پایینی و شکم سفید- نقره ایی و رنگ پشت قهوایی روشن است.
     شورت ماهی ها کف زی هستند و ساکن آب های سواحل شنی، مصب ها و قسمت های مددار رودخانه ها می باشند. آن ها در سراسر دریای عمان و قسمت شرقی خلیج فارس تا بندر لنگه، دریاهای گرمسیری و معتدله دنیا، اقیانوس آرام، اقیانوس هند، دریای سرخ و سواحل شرقی آفریقا تا مجمع الجزایر هند، استرالیا و ژاپن پراکنده اند.
     شورت ماهیان فقط یک بار در سال آن هم به صورت همزمان در خورها و نواحی ساحلی دریاها تخم ریزی می کنند. آن ها معمولا در فصل بهار به ویژه در فرودین ماه تخم ریزی می کنند. این ماهی گوشتخوار هستند و در کف رودخانه ها از کرم ها و سخت پوستان کوچک تغذیه می کنند.
    گونه‌های این ماهیان در سراسر دریای عمان و بخش خاوری خلیج فارس تا بندر لنگه زیست می‌کنند.

     

    qe3-shoort

     

     

    ۷-  سرخو(گویش قشمی ):

    نام فارسی : سرخو

    نام بومی : آگال

    نام انگلیسی: Blacrskspot snapper

    نام علمی:

    تیره: Lutjanidae

     نام دیگر این ماهی حمرو یا سبیتی است. رنگ آن قرمز متمایل به صورتی می باشد و دارای گردن کلفت و گوشتالویی است، دهان سرخو بزرگ بوده و کوهان دارد، وزن آن به سه تا چهار کیلو هم می رسد. از انواع آن می توان به سرخوی دم سیاه، سرخوی خونی، سرخوی کم پولک و … اشاره کرد.

    بدن این ماهی مستطیلی شکل ،رنگ آن در ناحیه پشت قهوه ای مایل به قرمز تیره بوده که در زیر خط جانبی روشنتر شده و به طرف شکم زرد مایل به قرمز کم رنگ می شود. بر روی خط جانبی پهلویی و در موازات باله پشتی یک خال تیره رنگ غیر واضع دیده می شود. رنگ سر زرد مایل به قرمز روشن ، باله های فرد زرد مایل به قرمز و باله های زوج به رنگ زرد روشن است. این ماهی دارای ۵-۴ خط طولی طلائی است. 

    ماهی سرخو را به جرأت می توان جزو آن دسته از ماهی های جنوب قرار داد که بسیار مورد علاقه ی مصرف کنندگان ماهی و به ویژه در بین اهالی خونگرم استان های جنوبی کشور می باشد. طعم و مزه ی بسیار عالی این ماهی و نیز خوش خوراکی آن باعث شده تا این ماهی به نوبه ی خود از جایگاه بسیار ممتازی در بازاز ماهی برخوردار باشد

    ماهی سرخوشبیه سنگسر است، ولی با گوشت سفید و لطیف. سرخ شده‌اش را می‌خورند یا در قلیه ماهی استفاده  می‌کنند.

    ارزش غذایی و فواید ماهی سرخو

    ماهی سرخو از لذیذترین ماهی‌های پر چرب دریای جنوب است. گوشت آن سفید صورتی و بسیار لطیف بوده و بوی زهم نمی‌دهد و بیشتر به صورت کباب شده، سرخ شده یا در قلیه ماهی نیز استفاده می‌شود.این ماهی معروف به ماهی ضد افسردگی می باشد

    وزن این ماهی به سه تا چهار کیلوگرم هم می‌رسد و اغلب به صورت کباب شده، سرخ‌شده یا آب‌پز تهیه و در قلیه ماهی نیز استفاده می‌شود. این ماهی گونه‌های بسیار زیادی دارد و انواع دم‌سیاه، کم‌پولک و خونی آن بیشتر مورد توجه است.
    سرخو منبع غنی ویتامین B12،B6 و املاحی چون فسفر و پتاسیم است و با کاهش سطح هموسیستئین از خطر پارگی دیواره عروق خونی می‌کاهد
    مهم‌ترین اسید چرب این ماهی از نوع امگا‌‌ـ‌3 بوده و با کاهش کلسترول از رسوب چربی در شرایین و تشکیل لخته خون جلوگیری و با تنظیم عملکرد ماهیچه‌های قلب ، خطر حملات قلبی و مرگ را کاهش و از ابتلا به سرطان پانکراس، پروستات و دستگاه گوارش می‌کاهد
    مصرف ۱۰۰ گرم این ماهی حدود ۶۰ درصد نیاز روزانه بدن به پروتئین را تامین کرده و مهم‌ترین اسیدآمینه آن تریپتوفان است
    تریپتوفان پیش ساز سروتونین (هورمون شادی‌بخش) بوده و سبب بهبود خلق می‌شود
    سلنیوم این ماهی نیز چشمگیر بوده و تا ۸۰ درصد نیاز روزانه بدن را به این ماده معدنی تامین می‌کند
    سلنیوم نوعی آنتی‌اکسیدان قوی است که با کاهش سطح سموم بدن باعث تقویت سیستم ایمنی و افزایش باروری می‌شود
    مصرف این ماهی با نظر پزشک مربوطه برای مبتلایان به بیماری قند توصیه می‌شود، چرا که اسید چرب امگا‌‌ـ‌3 و اسید‌های آمینه ضروری و ویتامین‌های گروه B آن به تعادل و تثبیت قند خون کمک می‌کنند

    qe3-sorkhoo


    ۸- شهری یا گدیر(گویش قشمی ): رنگ این ماهی سفید مایل به زرد و دارای پولک است، لبه سرپوش آبشش نوعی از آن قرمز درخشنده است. از سخت پوستان و نرم تنان تغذیه می نماید، از انواع آن می توان به شهری خال قرمز، دراز صورت، جلادار، نوار زرد و قوزی چشم درشت اشاره کرد.

    این در آبهای ساحلی و مناطق صخره ای و مرجانی تا عمق ۵۰متری زیست می کند. ماهی شعری در چهارنوع وجود دارد که بهترین نوع آن شعری دم زرد است البته رنگ دم این ماهی کاملا زرد نیست ولی بدنی تپل تر و پولک های شفاف و استیلی زیباتر از نوع های دیگر دارد و طعم و مزه ی گوشتش نیز با انواع دیگرش متفاوت است. این ماهی از ماهی های خوشمزه جنوب بخصوص نمونه هایی که نزدیک سواحل استان بوشهر زیست می کننداین ماهی  بیشتر در فصل تابستان بدلیل گرمی آب به جاهای عمیق دریا می رود اما در فصل زمستان که هوا سرد میشود در سواحل جزیره بیشتر صید میشود .فلس  آن از نوع درشت تشکیل شده و طول آن تا ۶۰ سانتیمتر میرسد اندازه استاندارد ۲۰ سانتیمتر است.

    منطقه صید شهری بیشتر در جاهای صخره ای و مرجانی است و ماهیان شهری از ماهیان کف خوار محسوب می شود و بهترین طعمه برای آنها ماهی مرکب (هشت پا) است و روشهای صید آن بوسیله قلاب و طعمه وصرب و ماهی مرکب می باشد .

    نکته :در هنگام گرفتن ماهی شهری مواظب باشید طوری قلاب را از دهانش بیرون بکشید که خارهای ماهی به دستان آسیب نزند .

    انواع ماهی شهری

    ماهی شهری معمولی  ماهی شهری بولغب ماهی شعری یما – ماهی شهری سولی

    qe3-shahri

     

     

     

    ۹- سنگسر یا دختر ناخدا(گویش قشمی ):

    نام فارسی : سنگسر مخطط

    نام بومی : گم ، گام ، کورکور

    نام انگلیسی: Stripped piggy

    نام علمی: Pomadasys stridens

    تیره: Haemulidae

     تقریباً دراز و به رنگ سفید تقریباً دراز و به رنگ سفید و مات بوده، پشت سرش مثل سنگ سفت و شکم و پهلوهایش دارای پولکهای سراسر نقره ای است. رنگ بدن در ماهی بالغ خاکستری با جلای نقره ای می باشد.

    این ماهی به وفور در دریای خلیج فارس و دریای عمان یافت می شود. از بهترین و خوشمزترین ماهی های جنوب می باشد. سنگسر به دلیل بافت گوشتی ویژه‌ای که دارد، برای تهیه خورش و قلیه ماهی بهترین گزینه است و پس از پختن در غذا خرد نمی‌شود

    ماهی سنگسراز نظر شکلی، کتابی است. استخوان زیادی دارد. معمولا آن را کباب یا سرخ کرده یا در قلیه‌ماهی استفاده می‌کنند

    این ماهی بدنی فشرده و مستطیلی دارد و حداکثر طول بدن آن به ۸۰ سانتی متر می رسد

    گوشت آن خوشمزه است.این ماهی در سرتاسر خلیج فارس و دریای عمان صید می شود.

    رنگ بدن آن خاکستری و نقره ای است. در طرفین بدن ماهیان جوان ۷ تا ۱۱ نوار عرضی دیده می شود که در نمونه های بالغ به لکه های زوج تیره از هم گسیخته تبدیل می شود و در ماهی های بالغ کاملا از بین می رود.

    رنگ ان در ناحیه پشت به رنگ طلای برنزی با سایه مایل به سبز پهلو ها و شکم نقره ای رنگ، خالهای نامشخص در پشت چشم و با باله پشتی با لبه تیره.سَنگسَرماهیان (Haemulidae) یکی از خانواده‌های ماهیان است.از ماهیان این خانواده که در خلیج فارس و دریای عمان زیست می‌کنند: خنو خاکستری،خنو لیمویی، خنو زردباله، خنو خال‌سیاه، سنگسر شش‌خط، سنگسر، سنگسر چهارلکه، سنگسر مخطط. مشخصات ظاهری، رفتاری و فیزیولوژیک ماهی سنگسر معمولی: شکل بدن: بدن دوکی شکل، باریک و بلند با سر محدب | یک باله پشتی با ۱۲ شعاع سخت و ۱۳-۱۵ شعاع نرم | باله مخرجی ۳ شعاع سخت و ۷-۸ شعاع نرم | باله سینه ای دارای ۱-۱۸ شعاع نرم | باله شکمی | فلسهای حفره دار خط جانبی ۴۶-۵۰ عدد | فاقد سبیلک | ۱۷-۱۹ خار آبششی، ۱۲-۱۳ عدد در شاخه پایین و ۵-۶ عدد در شاخه بالا | دهان انتهایی | دارای دو منفذ و یک شکاف مرکزی زیر چانه | رنگ معمولا نقره ای با رنگمایه طلایی در پهلو ها، سرپوش بالایی زرد-زیتونی و پوزه تیره و زرد | ماهیان جوان ۷-۱۱ نوار عمودی در بالای پهلوها دارند و بالغین نقاطی عمودی روی بدن دارند که تشکیل نوارهایی را میدهند | دندانهای فکی کوچک و نوک دار، دندانهای ردیف بیرونی دراز | اندازه: حداکثر طول کل گزارش شده، ۸۰ سانتیمتر (موزامبیک) و طول کل رایج آن ۵۰ سانتیمتر میباشد. وزن به ۶ کیلوگرم میرسد.

    ماهی کتابی شکل، پوست نقره ای گاهی به سرخی می زند. فلس درشت، استخوان نسبتاً زیاد دارد. فیله سنگسر را می توان سرخ کرد و برای قلیه و کبابی هم مناسب است.

    qe3-sangsar

     

    ۱۰-  کر/KER(گویش قشمی ) میش ماهی : ماهی درشت و بزرگی است، رنگ شکم آن تقریباً کاهی سفید و سرش بزرگ است، پولکهای کمابیشً پهنی داشته و در پشت قهوه ای رنگ و در ناحیه شکم سفید متمایل به زرد می باشد.

    ماهی درشت و بزرگی است، رنگ شکم آن تقریباً کاهی سفید و سرش بزرگ است، پولکهای نسبتاً پهنی داشته و در پشت قهوه ای رنگ و در ناحیه شکم سفید متمایل به زرد می باشد
    صید میش ماهی به علت داشتن کیسه شنا از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است ، کیسه شنا که دارای خاصیت دارویی و مصارف صنعتی می باشد ، کیسه شنای میش ماهی در پزشکی کاربرد دارد و از آن برای نخ بخیه داخلی استفاده می شود
     
    و همچنین میش ماهی بزرگترین ماهی خوراکی خلیج فارس می باشد ، میش یکی از پرطرفدارترین ماهیانی است که گوشت سفید آن هم برای سرخ کردن یا کباب و قلیه استفاده میگردد .میش ماهی یکی از خوشمزه و مقوی ترین خاویارها بین آبزیان را دارا می باشد . قابل ذکر است میش ماهی یکی از کمیاب ترین ماهی های خوراکی می باشد.  

    میش ماهی این ماهی بزرگترین ماهی خوراکی خلیج فارس است. وزن این ماهی حدود ۴-۶۰ کیلو گرم وطول ان ۴۰-۱۵۰ سانتی متر می باشد،دارای پوست نقره ای خاکستری و سر بزرگ می باشد. تجمع این ماهی در مناطق قشم، دیر و خارک می باشد.  میش ماهی از خانواده ی شوریده ماهیان است و یکی از ماهی های درجه یک دریای جنوب است.یکی از پرطرفدارترین ماهیان بندر آبادان می باشد که در اندازه های کوچک آن برای سرخ کردنی استفاده می کنند و در اندازه و وزن های بزرگتر که بصورت تیکه ای یا فیله شده بفروش می رسد را برای قلیه استفاده می کنند و اگر شما از یک آبادانی بپرسید چه ماهی برای قلیه بهتر است اول اسم میش ماهی را به شما می گوید. میش ماهی برای سرخ کردنی و قلیه مناسب می باشد.گوشت بی تیغ و لخم این ماهی لذیذ است و کمتر کسی پیدا می شود که بعد از یکبار استفاده و میل نمودن از میش ماهی ، این ماهی خوشمزه را در سبد غذائی خود قرار ندهد.

    میش ماهی از خانواده ی شوریده ماهیان است و یکی از ماهی های درجه یک دریای جنوب به شمار می رود.

    یکی از پرطرفدارترین ماهیان بندر آبادان می باشد که در اندازه های کوچک آن برای سرخ کردنی استفاده می کنند و در اندازه و وزن های بزرگتر که بصورت تیکه ای یا فیله شده بفروش می رسد را برای قلیه مصرف می نمایند و اگر شما از یک آبادانی بپرسید چه ماهی برای قلیه بهتر است اول اسم میش ماهی را به شما می گوید.

    میش ماهی در هنگام پاک شدن ضایعات زیادی نداشته و از هر کیلوی این ماهی در نهایت ۲۰۰ گرم ضایعات است که دور ریخته می شود .

    میش ماهی برای سرخ کردنی و قلیه مناسب می باشد.گوشت بی تیغ و لخم این ماهی لذیذ است و کمتر کسی پیدا می شود که بعد از یکبار استفاده و میل نمودن از میش ماهی ، این ماهی خوشمزه را در سبد غذائی خود قرار ندهد. خانوادهی شورید ه ماهیان شامل ماهی های زیر می شود:

    الف   میش ماهی

    ب   شوریده ( که معروفترین و پرطرفدارترین عضو خانواده ی میش ماهیان است و طرفداران زیادی دارد)

    ج   میش لکه دار (در بنادر جنوب این ماهی رو به اسم مشکو لکه دار میشناسن)

    د   میشِ بیاهو ( در بیشتر بنادر جنب به این ماهی "طهطهو" می گویند)

    ه   مُشکو سیاه (این ماهی شبیه شوریده است ولی رنگ بدنش و باله هاش سیاه رنگ می باشد)

    qe3-mish qe3-mish1


    ۱۱ گاریز (گویش قشمی ): ماهی کوچکی است به اندازه ۱۰ تا ۱۵ سانتیمتر یا بیشتر به ابزار مشتا Moushta یا حدر (Hadr) صید می شود و بیشتر به صورت برشته طیخ می شود

    qe3-gariz

     

     

    ۱۲چمن: شبیه سرخو و از نوع سرخو است. اما بزرگتر و کمرنگتر از آن است و تقریباً صورتی است.

    qe3-chaman

    ۱۳-  بیاح (گویش قشمی )ماهی سفید :

    از خانواده کفال ماهیان است.این نوع ماهی بیشتر در ایام تابستان صید می شود.صید ماهی بیاح در فصل تابستان و در ماهای مرداد و شهریور بیشتر است  این ماهی که بصورت گله ی حرکت می کند .برای تشخیص تازه بودن بیاح،باید توجه داشته باشید که پولک های این ماهی به بدنش چسبیده باشه و یکنواخت و شفاف باشه.آبشش ماهی بیاح باید قرمز پررنگ باشه. بهترین ماهی بیاح صید شده از خلیج فارس متعلق به بندرهای دیلم و هندیجان است که هم از لحاظ مزه و ظاهر بهتر از بقیه ی بیاح ها ی دیگر بنادر می باشد. ماهی بیاح از لحاظ جثه ماهی ریزی است و اگر بیاح خریدید که ۵ عدد آن یک کیلو بود بدونید که شاه بیاح خریدید که کمتر اینطوری دیده میشه. یک رقم بیاح درشت هم وجود داره و من دیدم که متعلق به آب های دریای عمان است و در فصل زمستان صید میشه که تا وزن های هر عدد به ۲ کیلوگرم هم میرسه.

    ولی به نظر من از لحاظ مزه به بیاح دیلم نمیرسه. ماهی بیاح دیلم و هندیجان گوشت چربی داره و همونطور که احتمالا شنیدید چربی ماهی برای بدن انسان مفید است و این همان امگا۳ معروف است که در گوشت این ماهی به وفور یافت میشه و شاید علت این که مادر بزرگ های قدیمی برای مادر شیردهی که نوزاد شیرخواری داره ماهی توصیه و تجویز می کردن و بیشتر روی ماهی بیاح تاکید داشتن. اگر ماهی بیاح رو برای کباب روی زغال خریداری کردید،نیاز به گرفتن پولک هاش نیست و فقط کافیست شکم ماهی رو از زیر چاک بدید و تمیز کنید. ولی اگر برای سرخ کردنی خریداری کردید و می خواید موقع سرخ کردن سوخاری یا چیپسی بشه پولک هاشو بگیرید و ماهی رو از سمت کمر باز کنید. به دوستانی که از خوردن ماهی لذت میبرن و به قول معروف ماهی خور هستن توصیه می کنم اگر تا به حال بیاح نخوردن،یکبار هم که شده این ماهی رو بخرن و تست کنن.  ماهی بیاح گوشت لذیذی داره و برای سرخ کردنی،کبابی؛و شامی ماهی و کتلت ماهی مناسب می باشد.

    qe3-byah
     

     

     

    ۱۴- راشگو: این ماهی در آبهای گرم و ساحل شنی به مقدار خیلی کم یافت می شود ولی طرفداران بسیار دارد. پشت این ماهی سرمه ای کم رنگ و شکم آن نقره ای است. ماهی راشگو کمابیشً بزرگ و دارای گوشت خوشمزهی است،ضممناً خیلی زود صید می شود.

    ماهی راشکوماهی مرغوب جنوب است که گوشت سفید و نرم، و ضایعات کمی دارد و به هر روشی می توان آن را پخت. راشکو را برای قلیه‌ماهی هم استفاده می‌کنند.

    یکی دیگر از ماهیان ممتاز جنوب ماهی راشگو می باشد.به جرات می توان گفت یکی از زیباترین ماهی های دریا راشگو است. و بی دلیل نیست که لقب آهوی دریا به این ماهی داده اند.هیچ ماهی به خوشمزگی و خوش تراشی قامت معتدل و زیبای راشگو نیست.نامی بر رنگ های ملایم و موزون او نمی شود گذاشت.گوئی طلا را به ارغوان آغشته اند.در بعضی از بنادر جنوب به آن “طاهر”نیز می گویند.از نظر شکل ظاهری تقریبا شبیه شوریده است ولی دهانش مثل شوریده جلو نیست.دهان راشگو تمایل به پائین دارد.رنگ بدنش از پشت خاکستری  و در پهلو ها نقره ای و در قسمت شکم سفید رنگ می باشد.یکی دیگر از مشخصه های ماهی راشگو ،چشمهای این ماهی است که دارای پلک سوم می باشد.که توسط یک پرده ی ژلاتینی پوشیده شده است.این ماهی گوشت بسیار لذیذ و تردی دارد و معمولا برای سرخ کردن و کبابی مورد استفاده قرار می گیرد.البته برای شکم پر و ته چین بندری هم بی نظیر می باشد.ماهی راشگو در زمانهائی که هوا معتدل است در آبهای کم عمق ساحل روی بسترهای گل و شن زندگی می کند.زمانی که هوا خیلی گرم یا سرد می شود نزدیک ساحل می آید و وارد خورها و خلیج می شود.

    شکل دوکی، پوست نقره ای روشن با فلس کوچک، دم دو فاق، اطراف چشم و پوزه آن گاهی به رنگ سرخ است. راشکو ماهی مرغوب جنوب است. ضایعات آن کم است. گوشت آن سفید و لطیف است. برای هر نوع پخت و پز سرخ کرده، بخار پز، کبابی، قلیه مناسب است. از ماهیان ?

armin design